Funikular w Tbilisi: historyczny wjazd na Mtatsmindę

Funikular w Tbilisi wwozi pasażerów po stromym zboczu Mtatsmindy — „Świętej Góry” górującej nad Tbilisi, stolicą Gruzji (kraju na Kaukazie Południowym) — od 1905 roku, co czyni go jednym ze starszych miejskich funikularów wciąż działających w regionie i jednym z najtrwalszych elementów życia Tbilisi. To, co zaczęło się jako praktyczny sposób na dotarcie do zalesionej góry nad miastem, stało się przez ponad sto lat czymś bliższym instytucji — przejażdżką, którą pokolenia mieszkańców Tbilisi odbywały dla wypoczynku, dla widoków i dla szczególnej przyjemności obserwowania, jak miasto opada w dół, gdy kabina wspina się w górę.

Czym jest funikular w Tbilisi?

Funikular w Tbilisi to historyczna kolejka linowo-terenowa, która wspina się po górze Mtatsminda od okolic centrum miasta na szczytowy park; otwarta w 1905 roku i gruntownie wyremontowana w 2012 roku. Przejazd trwa od trzech do pięciu minut w przeszklonych kabinach, ze stacją pośrednią przy Panteonie na Mtatsmindzie — cmentarzu na zboczu, gdzie pochowanych jest wielu z najsłynniejszych gruzińskich pisarzy i osób publicznych, wokół kościoła św. Dawida (Mamadaviti) — oraz stacją górną w Parku Mtatsminda, najlepszym punkcie widokowym w mieście. Kursuje codziennie od rana do późnego wieczora, a opłaca się go dedykowaną kartą Parku Mtatsminda (odrębną od miejskiej karty na metro/autobusy). Klasyczny plan to wjechać na górę i zejść z powrotem do Panteonu.

Przejazd

Funikular został gruntownie wyremontowany i unowocześniony w 2012 roku, a obecne kabiny są wygodne i przeszklone, zbudowane tak, by w pełni wykorzystać widoki, które są głównym powodem, dla którego większość ludzi tu jeździ. Trasa wiedzie jednak tą samą linią co zawsze — stromym, ukośnym podejściem w górę zbocza Mtatsmindy od dolnej stacji w pobliżu centrum miasta (przy ulicy Chonkadze) na szczyt, ze stacją pośrednią po drodze.

Podjazd trwa od trzech do pięciu minut, a widok zmienia się nieustannie. Z dolnej stacji kabina szybko wznosi się ponad dachy ulic w dole, i już w pierwszej minucie pojawia się Mtkvari, zataczające swój charakterystyczny zakręt przez miasto. W miarę wspinaczki panorama się poszerza — Stare Miasto na wschodzie, Twierdza Narikala na swojej grani, postsowieckie dzielnice mieszkaniowe wypełniające okoliczne wzgórza, a w pogodne dni Wielki Kaukaz na północnym horyzoncie ponad miejską zabudową. Przy górnej stacji cała skala Tbilisi rozpościera się w dole w sposób, którego nie dorówna żaden punkt widokowy z poziomu ulicy. Zjazd jest równie wart uwagi, dając drugą perspektywę na miasto pod nieco innym kątem.

Stacja pośrednia i Panteon

Stacja pośrednia obsługuje Panteon na Mtatsmindzie, cmentarz na zboczu — założony w 1929 roku, wokół kościoła św. Dawida (Mamadaviti) — gdzie pochowanych jest wielu z najsłynniejszych gruzińskich pisarzy, poetów, artystów i osób publicznych. Pierwszymi, których tu pochowano, byli rosyjski pisarz Aleksander Gribojedow i jego gruzińska żona Nino Chavchavadze (której grób przyciąga wielu odwiedzających). Wśród pochowanych tu Gruzinów są Ilia Chavchavadze, XIX-wieczny pisarz i postać narodowa zwany „niekoronowanym królem Gruzji” (na jego grobie stoi rzeźba „Bolejąca Gruzja” autorstwa Iakoba Nikoladze); poeta Akaki Tsereteli; wielki XX-wieczny poeta Galaktion Tabidze; Vazha-Pshavela; i wiele innych ważnych nazwisk z historii kultury gruzińskiej — na zalesionych tarasach na stromym zboczu, z widokami przez drzewa ku miastu. Panteon (obecnie zamknięty dla nowych pochówków) sam w sobie wart jest przystanku dla każdego zainteresowanego gruzińską historią literacką i kulturalną, a stacja pośrednia ułatwia dotarcie do niego bez konieczności wjeżdżania aż na sam szczyt. Częsty plan to wjechać na górę dla widoków, a następnie zejść z powrotem do Panteonu.

Dojazd i zwiedzanie

• Dolna stacja: ulica Chonkadze 2, w centrum Tbilisi (krótki spacer pod górę od Rustaveli).
• Górna stacja: szczyt Parku Mtatsminda (najwyższy punkt miasta, ~770 m); stacja pośrednia przy Panteonie na Mtatsmindzie.
• Godziny otwarcia: codziennie, od rana do późnego wieczora; godziny różnią się zależnie od pory roku (dłużej latem), a funikular może wstrzymać kursy z powodu konserwacji lub pogody. Panteon ma własne, krótsze godziny dzienne.
• Bilety/płatność: do funikularu (i atrakcji w parku) używa się dedykowanej karty Parku Mtatsminda — to własna doładowywana karta parku, odrębna od miejskiej karty transportowej na metro/autobusy. Kupuje się ją i ładuje na dolnej stacji; przejazd w jedną stronę kosztuje rzędu kilku lari. (Wstęp do parku i do Panteonu jest bezpłatny; płaci się za funikular i za atrakcje.)
• Najlepsza pora: późne popołudnie aż po wieczór, dla światła nad miastem i oświetlonej panoramy nocą.
• Wskazówka: wjedź na górę dla widoków ze szczytu, a następnie zejdź do Panteonu (albo wysiądź tam w drodze w górę). Panteon to uroczysty, czynny cmentarz — zwiedzaj go cicho i z szacunkiem.
• Połącz z: Parkiem Mtatsminda na górze (wesołe miasteczko, diabelski młyn, widok); Panteonem i kościołem św. Dawida przy stacji pośredniej; spacerem w dół przez uliczki Sololaki/Rustawelego u podnóża.