Fontanna Kolchidy, Kutaisi: złote skarby starożytnej Kolchidy

Fontanna Kolchidy zajmuje centralny plac Kutaisi, w Gruzji — kraju na Kaukazie Południowym — a jej liczne kondygnacje i dziesiątki złotych rzeźb zwierząt czynią z niej najbardziej rzucający się w oczy pomnik publiczny w mieście oraz wizualny punkt odniesienia, wokół którego organizuje się centrum największego miasta zachodniej Gruzji. Ustawiona około 2011 roku, w ramach szeroko zakrojonego programu rozwoju przestrzeni publicznej, który w tamtym okresie przekształcił wiele gruzińskich miast, stała się obrazem definiującym współczesne Kutaisi w podobny sposób, w jaki twierdza Narikala definiuje Tbilisi, a Wieża Alfabetu definiuje Batumi. Czerpie ona bezpośrednio z najgłębszej historycznej tożsamości miasta: starożytnej Kolchidy, królestwa Złotego Runa.

Czym jest fontanna Kolchidy?

Fontanna Kolchidy to duża, kilkukondygnacyjna fontanna na centralnym placu Kutaisi w Gruzji, ustawiona około 2011 roku i zaprojektowana przez gruzińskiego architekta Davida Gogichaishvilego. Zwieńczona jest i otoczona przez około 30 pozłacanych rzeźb zwierząt — najsłynniejszą jest para złotych koni na szczycie — które są powiększonymi replikami starożytnych skarbów ze złota i brązu wydobytych w Vani, ważnym stanowisku starożytnego Królestwa Kolchidy w pobliżu. Upamiętnia ona tożsamość Kutaisi jako centrum Kolchidy, krainy Złotego Runa z mitologii greckiej, i jest szczególnie efektowna, gdy oświetlona jest nocą. Stoi na placu Dawida Agmaszenebelego w centrum miasta.

Złote rzeźby i Vani

Projekt fontanny czerpie z dziedzictwa archeologicznego starożytnej Kolchidy — królestwa, które zajmowało tereny dzisiejszej zachodniej Gruzji i zyskało trwałą sławę dzięki greckiemu mitowi o Złotym Runie i Argonautach. Około trzydziestu pozłacanych rzeźb rozmieszczonych na kondygnacjach fontanny to wielkoformatowe reprodukcje artefaktów odzyskanych z kolchidzkich stanowisk archeologicznych, przede wszystkim nadzwyczajnych przedmiotów ze złota i brązu znalezionych w Vani, starożytnym kolchidzkim mieście (w niewielkiej odległości od Kutaisi), którego wykopaliska — w tym ważne odkrycia w 1982 roku — przyniosły jedne z najwspanialszych wyrobów metalowych przedchrześcijańskiego Kaukazu. Oryginały przechowywane są w gruzińskich muzeach, głównie w Gruzińskim Muzeum Narodowym.

Zwierzęta, które dominują w programie — konie, jelenie, lwy, barany, owce, kozice, ptaki — odzwierciedlają zoomorficzny język kolchidzkiej sztuki dekoracyjnej oraz stworzenia, które Kolchidowie uważali za święte, a parę złotych koni wieńczy najwyższą kondygnację (popularnie kojarzoną z legendarnym królem Ajetesem z Kolchidy). Odtworzone w metalu o złotym wykończeniu na tle białego kamienia i poruszającej się wody, dają efekt celowo teatralny i dobitnie nawiązujący do konkretnej starożytnej kultury, a nie do zwyczajnej dekoracyjnej fontanny. Figury wywodzą się z prawdziwej biżuterii i przedmiotów z brązu — kolczyków, ozdób i figurek tego rodzaju, z których słynęła Kolchida — co nadaje temu widowisku autentyczne podłoże archeologiczne.

Związek z Kolchidą

Wybór dziedzictwa kolchidzkiego dla centralnej fontanny Kutaisi nie jest przypadkowy. Kutaisi tradycyjnie utożsamiane jest ze starożytnym Królestwem Kolchidy — Aeą (Aią) z mitologii greckiej, krainą króla Ajetesa, gdzie przechowywano Złote Runo i skąd Medea uciekła z Jazonem i Argonautami. Niezależnie od tego, czy mitologiczna geografia dokładnie odpowiada historycznej, związek między Kutaisi a Kolchidą jest starożytny i głęboko zakorzeniony w poczuciu własnej tożsamości miasta. Fontanna czyni tę tożsamość widoczną i centralną, umieszczając najgłębszą warstwę lokalnej świadomości historycznej w dosłownym centrum współczesnego życia miejskiego.

To samo dziedzictwo Złotego Runa i Argonautów przewija się przez całą zachodnią Gruzję: pomnik Medei na placu Europy w Batumi, legendy związane z twierdzą Gonio na wybrzeżu Adżarii oraz mokradła Parku Narodowego Kolkheti w pobliżu Poti — dosłownej krainy Kolchidy. Fontanna w Kutaisi jest śródlądowym, miejskim wyrazem tej wspólnej mitologii.

Uwaga o samym placu: plac Dawida Agmaszenebelego nosi imię króla Dawida IV „Budowniczego”, a jego centralny element wielokrotnie zmieniał się na przestrzeni ostatniego stulecia — od katedry, przez pomniki z epoki radzieckiej, po pomnik Dawida Budowniczego, który przeniesiono (w rejon dworca kolejowego w Kutaisi), gdy ustawiono fontannę. Fontanna jest najnowszym rozdziałem w dziejach długo spornej przestrzeni obywatelskiej.

Plac i wieczorne wrażenia

Fontanna znajduje się pośrodku ruchliwego ronda, co sprawia, że najlepiej widać ją z otaczających ulic i tarasów kawiarni na obrzeżach placu niż z bezpośredniego sąsiedztwa — a dojście do niej pieszo oznacza przedzieranie się przez gęsty ruch, więc potrzebna jest ostrożność. Obywatelska eksponowanie odbywa się kosztem dostępu z bliska; najlepiej jest znaleźć punkt widokowy na skraju placu (kawiarnie, schody Teatru Dramatycznego), z którego cała kompozycja — kondygnacje, rzeźby, woda — odczytywana jest jako spójne widowisko, a nie jako pojedyncze detale.

Wieczorne oświetlenie ją przeobraża. Złote powierzchnie chwytają sztuczne światło i odbijają je z ciepłem, którego nie daje neutralne światło dzienne, a połączenie podświetlonej wody i rozżarzonych złotych figur jest najbardziej dramatyczną wersją pomnika — często wskazuje się to jako najlepszą porę, by ją zobaczyć i sfotografować. Najbardziej fotogeniczna jest w przejściu między późnym popołudniem a pełnym zmrokiem, gdy resztki światła na niebie nadają tłu głębię, podczas gdy oświetlenie fontanny jest już włączone. Większość pieszych wycieczek po centrum Kutaisi zaczyna się tutaj, co czyni z niej naturalny punkt orientacyjny, a nie tylko atrakcję.

Informacje praktyczne

Lokalizacja: Plac Dawida Agmaszenebelego (centralny plac), Kutaisi, region Imereti, zachodnia Gruzja.
Dojazd: W sercu Kutaisi, w zasięgu spaceru z centrum; znajduje się na ruchliwym rondzie, więc zachowaj ostrożność przy przechodzeniu do niej.
Godziny/Wstęp: Swobodnie dostępna przez cały czas; bezpłatnie. Fontanna i jej wieczorne oświetlenie działają codziennie (oświetlenie od zmierzchu do późnego wieczora).
Najlepsza pora: Od zmierzchu do wczesnego wieczora, gdy oświetlenie jest włączone, a na niebie wciąż pozostaje trochę światła — najbardziej fotogeniczne okno.
Połącz z: Innymi centralnymi atrakcjami Kutaisi; to częsty punkt wyjścia pieszej wycieczki po mieście.

To duża, kilkukondygnacyjna fontanna na centralnym placu Kutaisi, głównego miasta zachodniej Gruzji, ustawiona około 2011 roku i zaprojektowana przez gruzińskiego architekta Davida Gogichaishvilego. Pokrywa ją około trzydziestu pozłacanych rzeźb zwierząt — najsłynniejsza jest para złotych koni na szczycie — które są powiększonymi replikami starożytnych skarbów ze złota i brązu z Królestwa Kolchidy. To definiujący nowoczesny symbol miasta, szczególnie dramatyczny, gdy oświetlony jest nocą.

To wielkoformatowe reprodukcje prawdziwych skarbów archeologicznych ze starożytnej Kolchidy, królestwa, które zajmowało zachodnią Gruzję. Większość pochodzi ze słynnych przedmiotów ze złota i brązu wydobytych w Vani, ważnym kolchidzkim stanowisku w pobliżu Kutaisi, a oryginały znajdują się dziś w gruzińskich muzeach. Zwierzęta — konie, jelenie, lwy, barany, owce, kozice — odzwierciedlają stworzenia święte dla Kolchidów oraz zoomorficzny styl ich słynnych wyrobów metalowych. Dwa konie wieńczące fontannę popularnie wiąże się z legendarnym królem Ajetesem z Kolchidy.

Kutaisi tradycyjnie utożsamiane jest ze starożytną Kolchidą — Aeą z mitologii greckiej, krainą króla Ajetesa, gdzie przechowywano Złote Runo i skąd Medea uciekła z Jazonem i Argonautami. To właśnie tę głęboką tożsamość upamiętnia fontanna. To samo dziedzictwo Złotego Runa pojawia się także w innych miejscach zachodniej Gruzji — pomnik Medei na placu Europy w Batumi, legendy twierdzy Gonio oraz kolchidzkie mokradła Parku Narodowego Kolkheti.

Wieczorem, gdy jest oświetlona — światła wydobywają złoto i wodę, a najbardziej fotogeniczna jest w przejściu od późnego popołudnia do pełnego zmroku, z resztką poświaty na niebie. Za dnia również jest efektownym widokiem, ale nocne oświetlenie stanowi punkt kulminacyjny. Pamiętaj, że znajduje się na ruchliwym rondzie, więc najlepsze widoki są z tarasów kawiarni i chodników wokół placu, a nie z bezpośredniego sąsiedztwa.

Jest bezpłatna i znajduje się w sercu Kutaisi, w zasięgu spaceru z centrum, a większość pieszych wycieczek po mieście zaczyna się tutaj, więc pełni także rolę naturalnego punktu orientacyjnego. To pomnik współczesny, a nie starożytne stanowisko, ale prawdziwie imponujący i znaczący — czyni kolchidzką tożsamość miasta, związaną ze Złotym Runem, widoczną w samym jego centrum. Zachowaj ostrożność przy przechodzeniu przez ruchliwe rondo i oglądaj ją z obrzeży, by uzyskać najlepszą całościową kompozycję.